Veel gestelde vragen

Wat doe ik na risico op een hiv-infectie?

Denkt u dat u een hiv-infectie hebt opgelopen? Meld u dan zo snel mogelijk en uiterlijk binnen 72 uur na het risicovolle contact bij de GGD. De GGD gaat dan na of u in aanmerking komt voor een PEP-kuur. Deze kuur bestaat uit hiv-remmers die u één maand inneemt. Na deze behandeling is de kans op een hiv-infectie zeer sterk verminderd.

Is de GGD bij u in de buurt gesloten? Ga dan naar dienstdoende huisarts en laat u zo snel mogelijk verwijzen. Is het risicovolle contact langer dan 72 uur geleden, dan is PEP niet meer zinvol. Wel is het belangrijk dat u zich na dit contact laat testen via de GGD of huisarts. Overleg met de GGD of huisarts over het juiste moment, meestal is dit drie maanden nadien.

Waar kan ik me laten testen op een seksueel overdraagbare aandoening (soa)?

Via de eigen huisarts kunt u een soa-test laten uitvoeren. Ook kunt u contact opnemen met de soa-poli van de GGD. Kijk op de website van de GGD voor een afdeling bij u in de buurt.

Wat is hiv?

Hiv is de afkorting voor Humaan Immuno Deficiëntie Virus. Humaan betekent menselijk en immunodeficiëntie betekent dat de eigen afweer, het immuunsysteem, wordt aangetast. Hiv is dus een virus dat de afweer bij mensen verzwakt. De afweer is dan niet meer in staat om bepaalde ziekteverwekkers goed te bestrijden. Hierdoor kan iemand infecties krijgen met mogelijk ernstige gevolgen.

Wat is aids?

Aids is de afkorting van Acquired Immuno Deficiency Syndrome dat ‘verworven immuun deficiëntie syndroom’ betekent. Dat wil zeggen dat er in het afweersysteem een stoornis is opgetreden. Aids wordt veroorzaakt door hiv, maar als iemand hiv-positief is, betekent dat niet dat diegene ook aids heeft. De diagnose 'aids' wordt pas gesteld als hiv de afweer zo ernstig heeft aangetast, dat er ziektes ontstaan door infecties met zogenaamde opportunisten. Dit zijn bijvoorbeeld parasieten en virussen waardoor u normaal niet ziek wordt, maar die bij een verminderde weerstand door hiv iemand ernstig ziek kunnen maken. Deze infecties kunnen soms levensbedreigend zijn. Een voorbeeld van een opportunistische infectie bij hiv is een bepaald soort longontsteking. Naast infecties kunnen door hiv ook bepaalde vormen van kanker ontstaan.

Wat zijn CD4-cellen?

CD4‐cellen zijn witte bloedcellen en zijn een belangrijk onderdeel van het afweersysteem. CD4-cellen beschermen het lichaam tegen het binnendringen van virussen, parasieten, bacteriën en schimmels. Het hiv‐virus bindt zich specifiek aan CD4‐cellen. Het virus gebruikt deze CD4‐cellen om zich te vermenigvuldigen. Het virus oefent ook een schadelijke invloed uit op deze cellen waardoor ze na een tijd kapot gaan. Het aantal CD4‐cellen geeft aan hoeveel afweercellen per millimeter bloed er zijn. Dit laat zien hoe goed het afweersysteem werkt.
 
Iemand met een gezonde afweer heeft tussen de 600 en 1500 CD4‐cellen per milliliter bloed. Er is ook bij gezonde personen sprake van een variatie in dit getal. Zo kan het CD4 aantal het ene moment wat hoger of lager zijn dan het andere moment zonder dat dit betekenis heeft voor uw gezondheid. Hebt u bij herhaling minder dan 500 CD4 cellen, dan is de afweer verlaagd. Zijn de CD4 cellen bij herhaling lager dan 200, dan is er een risico om een opportunistische infectie te krijgen. Dat zijn ziektekiemen waardoor u normaal niet ziek wordt, maar die u nu ernstig ziek kunnen maken vanwege de lagere weerstand van het lichaam.

Wat is viral load?

De viral load geeft de hoeveelheid hiv-virus in het bloed aan. Het hiv‐virus vermenigvuldigt zich voornamelijk in de CD4‐cel, die door dit proces afsterft. Op dat moment komt het virus vrij in het bloed. Deze virusdeeltjes gaan op zoek naar nieuwe CD4‐cellen om zich te vermenigvuldigen. Een tijd lang kan het afweersysteem het virus onder controle houden en worden er voldoende nieuwe CD4‐cellen gemaakt. Maar in de loop der tijd zijn er te veel kopieën van het hiv‐virus in het bloed. Er is dan een hoge virale load en een laag aantal CD4‐cellen, omdat de CD4-cellen vernietigd zijn door de virusdeeltjes.

Waarom worden de CD4-cellen en viral load regelmatig gecontroleerd?

Regelmatige controle is nodig om in de gaten te houden hoe goed het afweersysteem functioneert. Hiv-medicatie remt de vermenigvuldiging van het hiv-virus af. De viral load (de hoeveelheid hiv-virus in het bloed) wordt gecontroleerd om te zien of de behandeling met hiv-remmers aanslaat. Het virus moet daarbij niet aantoonbaar worden in het bloed. De bepaling van de viral load is bij patiënten die eenmaal op therapie staan belangrijker dan bepaling van het CD4 aantal. Bij falen van de behandeling is dit namelijk het eerste te zien aan het verschijnen van virusdeeltjes in het bloed.

Wat is combinatietherapie en wanneer start ik met combinatietherapie?

Combinatietherapie is een behandeling met meerdere hiv-remmers (middelen tegen hiv), die de aanmaak van nieuwe hiv-virusdeeltjes remmen. Het advies om te starten met combinatietherapie hangt af van verschillende factoren. Uw behandelend arts kijkt daarom altijd naar uw specifieke medische situatie. Belangrijk hierbij zijn:

  • de hoogte van de afweer (CD4 cellen)
  • de hoogte van de hoeveelheid hiv-virus in het bloed (viral load)
  • eventuele ziekteverschijnselen en/of lichamelijke klachten
  • of u net geïnfecteerd bent (acute hiv-infectie)

Het is belangrijk dat u, voordat u met de combinatietherapie start, alle benodigde informatie van uw behandelend arts en verpleegkundig consulent hebt gekregen.

Wordt hiv-medicatie vergoed?

Ja, hiv-medicatie valt gewoon onder het basispakket en wordt dus vergoed. Wel moet de eigen bijdrage voor de zorgverzekering betaald worden.

Hoe en van wie krijg ik (herhaal)recept voor hiv?

U ontvangt een recept voor hiv-medicatie bij het bezoek aan uw behandelend arts. Herhaalrecepten kunt u ook tijdens kantooruren aanvragen bij de verpleegkundig consultent. Wij adviseren om de hiv-medicatie op tijd te bestellen bij uw apotheek.

Kan ik tijdelijk stoppen met medicijnen?

Als u hiv-medicatie gebruikt, dan is het advies om niet te stoppen. Ieder moment van stoppen van de medicatie maakt dat het virus weer kan gaan delen en dan kan het virus de kans krijgen om resistent te worden voor medicijnen. Slik uw medicatie dus constant en op gezette tijden. Hebt u bijwerkingen, bespreek ze dan met uw arts. Hij of zij kan dan samen met u zoeken naar andere alternatieven.

Ik ben vergeten mijn medicijnen in te nemen. Wat moet ik doen?

Neem contact op met uw behandelend arts of verpleegkundig consulent. Het is belangrijk dat u de medicijnen zo snel mogelijk inneemt als u erachter komt dat u een dosis hebt overgeslagen. Daarna kunt u weer gewoon verder met uw schema. Weet u niet meer of u uw medicijnen hebt ingenomen? Dan is het toch verstandig de medicatie alsnog in te nemen. Komt u er pas achter dat u een dosis vergeten bent wanneer u alweer de volgende dosis moet innemen? Neem dan op de normale tijd de pillen in. Meestal is het dan niet nodig een dubbele dosis in te nemen. Maar dit kan per medicijn verschillen.

Ik ga naar het buitenland. Wat moet ik regelen?
Gaat u naar het buitenland en gebruikt u medicatie? Dan is het verstandig vooraf bij de verpleegkundig consulent een douanebriefje te vragen. Dit is een brief in het Engels waarin staat dat de medicatie die u bij u hebt, nodig is voor de behandeling van een chronische ziekte. Als de douanier ernaar vraagt, kunt u de brief tonen. Wij raden u aan om de brief en medicatie mee te nemen in de handbagage. Bagage die in het ruim vervoerd wordt, kan kwijtraken of een paar dagen later aankomen op de plaats van bestemming. Neem voldoende medicatie mee voor het hele verblijf en een paar extra tabletten voor het geval er vertraging is.

Als er een aantal uur tijdverschil is, overleg dan vooraf met de verpleegkundig consulent over de innametijden van de medicatie. Zit er minder dan twee uur verschil tussen de lokale tijd en de Nederlandse tijd? Dan kunt u zonder problemen het gebruikelijke schema aanhouden. Verreweg de meeste landen hebben geen inreisbeperkingen voor mensen met hiv. Wilt u weten of een land inreisbeperkingen heeft voor toeristen of wilt u in het buitenland werken? Kijk dan op hivtravel.org.

Voor sommige landen hebt u vaccinaties nodig. Neem daarvoor contact op bij de reizigersvaccinatie van de GGD of gekwalificeerde huisartsenpraktijken (te vinden op de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering). Overleg met de verpleegkundig consulent of behandelend internist als u twijfelt of de vaccinaties en de malariatabletten samen gebruikt kunnen worden met uw hiv-medicatie.
Zijn er hulpapps voor mijn smartphone of tablet die mij kunnen helpen bij de inname van mijn medicijnen?

Met deze gratis apps voor smartphone of tablet kunt u ervoor zorgen dat u uw pillen op tijd neemt, snel checken of u ze elke dag hebt genomen en of de medicijnen problemen geven bij andere geneesmiddelen.

  • RxMindMe (alleen op iPhone)
  • MedAlert (iPhone en Android)
  • Hiv iChart (iPhone)
  • Micromedex Drug information (iPhone en Android)
  • IStayHealthy (iPhone)
Hoe voorkom ik de overdracht van hiv?

De belangrijkste manier waarop het hiv-virus wordt overgedragen, is door onbeschermd seksueel contact. Via sperma, vaginaal vocht en bij contact tussen slijmvliezen. Slijmvliezen zitten onder andere in de vagina, penis, anus en in de mond. Hiv kunt u ongemerkt krijgen en doorgeven aan een ander. Als u veilig vrijt met condoom, is de kans om hiv op te lopen zeer klein. Het hiv-virus kan ook overgedragen worden door het inspuiten van drugs, als besmette naalden worden gedeeld. Bij virusoverdracht van moeder op kind kan de hiv-besmetting plaatsvinden tijdens de bevalling of door het geven van borstvoeding. U kunt niet besmet raken met hiv door:

  • huidcontact
  • tongzoenen
  • hand geven
  • zweet
  • tranen
  • adem
  • niezen
  • hoesten
  • insectenbeten
  • zwemmen
  • veilig seksueel contact met condoomgebruik

Gebruik van een condoom beschermt effectief tegen seksuele overdracht van hiv bij anale, vaginale of orale seks. Als het condoom scheurt en u of uw partner is seropositief, dan is het belangrijk om zo snel mogelijk medische hulp te zoeken voor een PEP-kuur. Gebruik nooit injectienaalden die een ander al heeft gebruikt. De overdracht van moeder op kind kan vrijwel geheel voorkomen worden door de moeder in een vroeg stadium van de zwangerschap te behandelen met hiv-remmers. Daarom worden alle zwangere vrouwen in Nederland standaard getest op hiv. Door het gebruik van hiv-remmers tijdens de zwangerschap daalt het aantal virusdeeltjes in het bloed van de moeder zo sterk, dat besmetting van het kind vrijwel niet meer voorkomt.

Indien u hiv-remmers slikt, langer dan zes maanden niet detecteerbaar bent, geen wisselende seksuele contacten hebt en geen soa’s hebt, is de kans dat u hiv kunt overdragen op anderen zeer klein. Overleg met uw behandelaar wat dit in uw situatie betekent.