Hieronder een aantal stellingen met betrekking tot AI, en hoe ETZ en Aigency daar naar kijken in het kader van Toekomstvisies en Speculaties.
AI zal het werk van zorgverleners fundamenteel veranderen
Uitleg
AI gaat naar verwachting een zeer significante invloed hebben op hoe de werkprocessen in de dagelijkse praktijk eruit zien in de toekomst. De vraag is of dit voor zorgverleners ook geldt, en in welke mate.
ETZ: Oneens
De naam zegt het al ‘zorg-verlener’. De meeste medische professionals zitten niet in het vak om achter een computer te zitten en gegevens in te voeren, ze willen voor de patiënt zorgen en hun patiënt zo snel mogelijk weer gezond krijgen. De realiteit is dat in de afgelopen 20+ jaar de hoeveelheid (digitale) administratie enorm is toegenomen, en dat zorgverleners dus minder en minder tijd hebben kunnen besteden aan de kern van hun vak: zorg verlenen.
Het ‘oneens’ standpunt van ETZ is dan ook enigszins met een knipoog; als er wordt gekeken naar de basis van het vak van een zorgverlener, kan er beargumenteerd worden dat door de komst van AI en de taken die het over kan nemen, het werk van zorgverleners dus juist weer dichter bij de kern van het vak komt. Als er wordt gekeken naar de huidige (administratieve) takenlijst van zorgverleners, welke grotendeels teweeg is gebracht en uitgebreidt door de digitaliseringsslag van deze eeuw, dan geloven wij dat er inderdaad iets fundamenteel zal gaan veranderen in de werkzaamheden van zorgverleners. We streven ernaar en denken dat AI als hulpmiddel in de zorg het werk van zorgverleners weer zal laten draaien om dat waar de zorg om draait: het verlenen van buitengewone en mensgerichte zorg.
Aigency: Eens
AI zal de aard van het werk van zorgprofessionals ingrijpend veranderen. In eerste instantie gebeurt dit vooral door administratieve taken te automatiseren, waardoor zorgverleners minder tijd kwijt zijn aan verslaglegging en triage. Vervolgens zal AI steeds vaker een rol spelen bij diagnostiek en het aandragen van gepersonaliseerde behandelopties. Op langere termijn ontstaan er zelfs geheel nieuwe manieren van werken, waarbij zorg en technologie steeds meer in elkaar grijpen, bijvoorbeeld via virtuele consulten of voorspellende algoritmes voor preventie. AI verandert het zorgvak dus niet alleen fundamenteel, maar opent ook de weg naar nieuwe vormen van zorgverlening.
Binnen twee jaar is AI beter dan de zorgverlener
Uitleg
Beter is een breed begrip. Denk hierbij aan beter zijn in diagnosticeren, beter in patiëntcontact of beter in administratie.
ETZ: Oneens
Zorgverlening is complex en veelzijdig. Als zorgverlener combineer je medische kennis met het voeren van het juiste gesprek, emotionele ondersteuning en samen beslissen met de patiënt over de beste behandeling. Elke patiënt brengt een unieke situatie mee die om maatwerk vraagt. Hoewel AI soms specifieke taken beter kan uitvoeren dan een zorgverlener – denk bijvoorbeeld aan het herkennen van een bepaald type kanker op een scan – maakt deze veelzijdigheid van zorg dat AI niet de volle breedte van zorgverlening kan bieden.
En zelfs al zou AI in de toekomst wel deze veelzijdigheid kunnen bieden, dan is dat niet realistisch haalbaar op korte termijn. Dat heeft onder andere te maken met dat AI-systemen vaak alleen goed werken voor de specifieke situatie waarvoor ze zijn ontwikkeld en getest. Wat in het ene ziekenhuis of bij de ene patiëntengroep werkt, moet opnieuw worden gevalideerd voor andere situaties. Daarnaast duurt het invoeren van nieuwe technologie in de zorg meestal vele jaren.
Aigency: Oneens
Hoewel AI op bepaalde domeinen, zoals radiologie of patroonherkenning, sneller of nauwkeuriger kan zijn dan mensen, blijft zorgverlening een breed en menselijk vak. AI kan geen context begrijpen, geen empathie tonen en geen morele afweging maken. Dat zijn vaardigheden die juist essentieel zijn in de omgang met patiënten. Bovendien zien we dat AI vaak overschat wordt. De verwachtingen zijn hoog, maar in de praktijk is de technologie nog lang niet zover om de zorgverlener te vervangen. Wij zien AI daarom als een krachtige aanvulling, niet als een vervanger. In plaats van “beter dan” geloven wij in “samen sterker”: zorgverleners die AI inzetten om hun werk te verbeteren.
AI gaat het zorgverlenerstekort oplossen
Uitleg
In veel sectoren zijn tekorten, zo ook in de zorg. Deze stelling impliceert dat AI het zorgproces dusdanig kan verbeteren en efficienter kan maken, dat het tekort aan zorgverleners wordt opgelost.
ETZ: Oneens
Het ETZ is van mening dat AI het zorgverlenerstekort niet op gaat lossen. Het zorgverlenerstekort wordt alleen maar groter, en de enige manier om dit op te lossen is om op heel veel aspecten het zorgstelsel onder de loep te nemen en aan te passen. AI kan hier wel bij ondersteunen, bijvoorbeeld door het versnellen van tijdrovende administratieve taken en het signaleren van bepaalde patronen. Door ondersteuning van AI in de werkzaamheden, is ook het streven om de overwerkte zorgmedewerker meer ademruimte te geven en daardoor meer werkplezier, waardoor er minder uitstroom en verzuim is van zorgmedewerkers. Tot slot zijn er ook veel aspecten van de zorg die afhankelijk zijn van empathie, communicatie, en klinische ervaring, die AI niet kan bieden en waarvoor menselijke inzet cruciaal blijft. AI zal het zorgverlenerstekort dus niet op gaan lossen, maar kan wel bijdragen aan het verkleinen van het gat tussen zorgvraag en aanbod.
Aigency: Oneens
AI gaat het zorgverlenerstekort niet oplossen, maar kan wél een belangrijk onderdeel zijn van de oplossing. Door administratieve lasten te verminderen en bepaalde taken te versnellen of over te nemen, kan AI zorgverleners ondersteunen en hun werkdruk verlichten. Toch zullen de “handen aan het bed” nooit vervangen kunnen worden door technologie. AI kan geen menselijk contact, empathie of morele afwegingen bieden. Daarom kan AI nooit de ultieme oplossing zijn voor het tekort. Bovendien vinden wij dat een stelling als deze bijdraagt aan onrealistische verwachtingen. Wanneer zulke verwachtingen niet direct worden waargemaakt, bestaat het risico dat de acceptatie van AI in de zorg juist wordt afgeremd in plaats van gestimuleerd
Door AI wordt mijn werk leuker
Uitleg
AI is in staat om met name repetitieve en laag-complexe maar tijdrovende taken te vereenvoudigen en versnellen. Dit zijn doorgaans taken die niet als plezierig worden ervaren. Door dergelijke taken door AI op te laten pakken, kan het dus zijn dat AI het dagelijkse werk leuker maakt.
ETZ: Eens
Het ETZ is ervan overtuigd dat AI de werkervaring van zorgverleners kan verbeteren. Door de automatisering van repetitieve en administratieve taken kunnen zorgprofessionals zich richten op de aspecten van hun werk die zij leuker en waardevoller vinden, zoals het bieden van zorg en het hebben van contact met patiënten. Het ETZ gelooft dat dit kan leiden tot een positievere werkervaring en meer werkplezier.
Aigency: Eens
Door AI slim in te zetten kunnen we de taken waar zorgprofessionals minder energie van krijgen verminderen. Denk aan administreren of zoeken in EPD’s. Daardoor ontstaat ruimte voor de taken die mensen motiveren: contact, handelen en afwegen. Dat maakt het werk zinvoller én leuker. Mits goed begeleid en ondersteund, wordt AI eerder een collega dan een last.
AI zal leiden tot geïndividualiseerde behandeltrajecten voor elke patiënt
Uitleg
Iedere patiënt is anders, daarmee is een generiek behandeltraject nooit de perfecte fit. De theorie is dat AI beter in staat is om op basis van alle beschikbare data een gepersonaliseerd behadelplan op te stellen. De stelling zoekt antwoord op de vraag of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren.
ETZ: Eens
Dit is natuurlijk nog wel toekomstmuziek, maar wel iets wat heel waarschijnlijk is dat gaat gebeuren. De vraag is wanneer. Waar AI namelijk heel erg goed in is, is om heel veel verschillende data te interpreteren en te analyseren. Véél meer dan een menselijk brein dat kan. En dat betekent dat als we eenmaal zo ver zijn, dat we met hulp van AI alle informatie van een patiënt goed kunnen bundelen, en alle medische kennis uit richtlijnen en onderzoeken weten aan te roepen, en die twee dingen kunnen koppelen met behulp van AI. Op dat moment kunnen we echt aan AI vragen: “wat zou het beste zijn voor deze patiënt op dit moment?” En niet alleen zal AI dat medisch inhoudelijk gaan kunnen, maar AI zal het ook heel makkelijk kunnen uitleggen op de manier die bij de patiënt past. Met andere woorden: we gaan met behulp van AI onze behandeling in de volste breedte van het woord kunnen aanpassen op die individuele patiënt die tegenover je zit in de spreekkamer. En daar komen we steeds dichterbij.
Aigency: Eens
AI maakt het mogelijk om steeds meer data per patiënt mee te nemen in de behandeling. Daarmee wordt de route naar écht geïndividualiseerde zorg opengebroken. Hoewel we er nog niet zijn, geloven we dat AI zal helpen om voor iedere patiënt de best passende zorg te vinden.
Binnen vijf jaar is (generatieve) AI een standaard onderdeel van het EPD
Uitleg
(Generatieve) AI kent veel mogelijkheden. Om te voorkomen dat er allemaal losse applicaties ontstaan waardoor gebruik ingewikkeld en omslachtig wordt, zou in theorie (generatieve) AI standaard onderdeel van het EPD kunnen worden. Dit maakt het gebruik makkelijker omdat het meer in het proces ligt. Deze stelling zoekt antwoord naar de vraag of dat realistisch is binnen 5 jaar.
ETZ: Eens
Net zoals dat het elektronisch patiëntendossier (EPD) zelf niet meer weg te denken is uit de zorg, gaan we dat ook met AI krijgen. Bedenk je nu al hoeveel AI wordt ingezet in je dagelijks leven: op het moment dat je suggesties krijgt voor welke serie je misschien leuk zou vinden, Google Maps aanzet voor navigatie, of hoe je steeds vaker ChatGPT gebruikt om een simpele vraag te beantwoorden dan dat gewoon even google’t. AI is nu al (soms onbewust) onderdeel van bijna ieders dagelijks leven, en dus ook onderdeel van de zorg. We zien nu al dat AI geïntegreerd wordt in de elektronische patiëntendossiers en grote potentie heeft om de efficiëntie en kwaliteit van het zorgproces te verbeteren. Daarom denken wij dat AI niet meer weg te denken is uit de zorg en een standaard onderdeel wordt van het EPD.
Aigency: Eens
De beweging naar AI-integratie in EPD’s is al zichtbaar. Of het nu gaat om automatische verslaglegging, medische samenvattingen of beslisondersteuning: AI zal in toenemende mate standaardfunctionaliteit worden binnen EPD’s. Dit zal niet alleen de efficiëntie verhogen, maar ook de kwaliteit van gegevens verbeteren.