Eén van de vier principes van Passende Zorg is dat deze samen met en rondom de patiënt tot stand komt in een gezamenlijk besluitvormingsproces. Dit leidt tot meer werkplezier, betere inzet van zorgprofessionals en hogere patiënttevredenheid. Patiënten worden meer betrokken, wat kan resulteren in minder intensieve behandelkeuzes en in sommige gevallen zelfs tot het afzien van behandeling.
In de praktijk blijkt ‘samen beslissen‘ echter uitdagend. Zorgprofessionals en patiënten moeten wennen aan deze manier van besluitvorming. Er bestaan misverstanden, zoals dat het strijdig is met richtlijnen of te veel tijd kost. Dit roept vragen op over hoe zorgprofessionals in het ETZ deze aanpak ervaren en toepassen. We hebben interviews afgenomen om verhalen te verzamelen over hun ervaringen met samen beslissen.
Interview met Lara van de Pol en Janneke Ham
Lara van de Pol, oncologie-hematologie verpleegkundige, en Janneke Ham, internist-oncoloog, zetten zich in voor het structureel implementeren van moreel beraad op de afdeling. In dit interview delen zij hun ervaringen met moreel beraad en hoe dit kan helpen in het proces van samen beslissen.
De tekst gaat verder onder de afbeelding.
Janneke Ham (links) en Lara van de Pol (rechts).
Wat is moreel beraad?
Lara: ”Moreel beraad is een gesprek waarin we samen met specialisten, verpleegkundigen en de geestelijke verzorger een ethisch dilemma bespreken. We bespreken bijvoorbeeld waarom een arts een bepaalde beslissing maakt of waar wij, als verpleegkundigen tegenaanlopen.”
”Het is ook een moment om te reflecteren op de problemen die spelen in een casus,” voegt Janneke toe. ”Vaak lopen artsen en verpleegkundigen tegen hetzelfde aan; moreel beraad biedt ruimte om daarop te reflecteren.”
Wat was voor jullie de aanleiding om moreel beraad te organiseren?
”Dat kwam door mijn afstudeerscriptie,” vertelt Lara. ”Ik onderzocht hoe verpleegkundigen de zorg voor stervenden ervaren en wat hen helpt. Er bleek behoefte aan het gezamenlijk bespreken van ervaringen en het horen van de visie van artsen. We implementeerden het moreel beraad toen ik na mijn scriptie op de afdeling Oncologie-Hematologie bleef werken.”
Wat levert het jullie op, als zorgverleners?
”Je begrijpt elkaar beter,” zegt Lara. ”Ook neem je casussen minder snel mee naar huis, omdat je ze op het werk samen bespreekt.”
”Het teamgevoel versterkt zo,” ondervindt Janneke. ”We maken allemaal dezelfde heftige casussen mee en proberen op de beste manier te zorgen. Door met elkaar te reflecteren, zie je dat iedereen er vaak hetzelfde in staat en dat is fijn om te weten.”
Hebben jullie een voorbeeld van een situatie waarin moreel beraad haakte aan samen beslissen?
Janneke deelt: ”Wij hadden een casus waarin een patiënt geen zorg wilde accepteren. We zagen dat de patiënt enorme pijn had, maar alle pijnmedicijnen weigerde. Dit hangt ook samen met samen beslissen. Je hoopt de patiënt met goede argumenten te overtuigen, maar je kunt iemand natuurlijk niet dwingen.
Dat doet iets me je, omdat je als zorgverlener zo graag wilt helpen en de kwaliteit van leven van de patiënt wilt verbeteren. Tijdens moreel beraad kun je deze gevoelens bespreken.”
Lara vertelt: ”Bij een hematologische patiënt twijfelden of chemotherapie geschikt was als behandeling gezien meerdere factoren van invloed waren. Zo was er sprake van een klein sociaal netwerk, geen familie en geen beheersing van Nederlands en Engelse taal. Dat beïnvloedt het samen beslissen. We maakten een plan met de arts, maar in deze gevallen is ook fijn om te begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en wat er speelt in het team.”
Wat motiveert jullie om hier tijd en aandacht voor vrij te maken naast de dagelijkse zorg?
”Ik vind onze afdeling fantastisch en wil ervoor zorgen dat het zo blijft,” zegt Janneke enthousiast. ”Ik zie dat verpleegkundigen het nodig hebben én ervan groeien. De afdeling functioneert er beter mee.”
”Het helpt om je eigen welzijn te beschermen,” deelt Lara. ”Je geeft alles voor de patiënt, en een moreel beraad biedt ruimte om je hart te luchten. Het zorgt voor verbondenheid en meer ruimte, waardoor je daarna weer dat extra beetje kunt geven voor de patiënt.”
“Moreel beraad zorgt voor verbondenheid en meer ruimte, waardoor je daarna weer dat extra beetje kunt geven voor de patiënt.”
Lara van de Pol