Eén van de vier principes van Passende Zorg is dat deze samen met en rondom de patiënt tot stand komt in een gezamenlijk besluitvormingsproces. Dit leidt tot meer werkplezier, betere inzet van zorgprofessionals en hogere patiënttevredenheid. Patiënten worden meer betrokken, wat kan resulteren in minder intensieve behandelkeuzes en in sommige gevallen zelfs tot het afzien van behandeling.
In de praktijk blijkt ‘samen beslissen‘ echter uitdagend. Zorgprofessionals en patiënten moeten wennen aan deze manier van besluitvorming. Er bestaan misverstanden, zoals dat het strijdig is met richtlijnen of te veel tijd kost. Dit roept vragen op over hoe zorgprofessionals in het ETZ deze aanpak ervaren en toepassen. We hebben interviews afgenomen om verhalen te verzamelen over hun ervaringen met samen beslissen. In dit interview deelt Patrick Vriens zijn ervaring.
Interview met Patrick Vriens
Patrick Vriens is vaatchirurg en chirurg bij kinderen in het ETZ. Daarnaast is hij hoogleraar Kwaliteit van leven in de medische setting bij Tilburg University, en spreekt hij vaak over kwaliteit van leven in relatie tot medische keuzes.
De tekst gaat verder onder de foto.
Patrick Vriens, vaatchirurg en chirurg bij kinderen.
Je spreekt vaker over kwaliteit van leven in relatie tot medische keuzes. Wat maakt dit onderwerp voor jou zo belangrijk?
Kwaliteit van leven, is het uiteindelijke doel van alles wat wij in de zorg doen. Want wat heeft het voor zin om iemands leven te verlengen als het geen kwaliteit heeft?
In de medische wereld is het alleen vaak zo dat het begrip pas ter sprake komt wanneer behandelingen niet meer mogelijk zijn. Wat ik zou willen, is dat mensen begrijpen dat kwaliteit van leven altijd belangrijk is, en niet alleen op het einde. Elke patiënt heeft specifieke behandelingsmogelijkheden, maar de keuze van de behandeling moet altijd worden afgestemd op wat die persoon verwacht en wat voor hen belangrijk is voor hun kwaliteit van leven.
Hoe geef jij kwaliteit van leven een plek in gesprekken met patiënten?
Kwaliteit van leven een plek geven hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het gesprek gaat over wat voor de patiënt belangrijk is, en dat doe je in het gesprek van alledag. Waar het om gaat, is wat die operatie voor de patiënt betekent. Misschien wil hij of zij weer in staat zijn om het kind naar school te brengen of simpelweg zonder pijn te kunnen slapen.
Wat is belangrijk in het proces van samen beslissen?
Er zijn verschillende elementen die belangrijk zijn in het proces van samen beslissen. De patiënt moet goed geïnformeerd zijn over de behandelmogelijkheden en wat ze daarvan kunnen verwachten. Aan de kant van de patiënt zijn er verwachtingen, en soms moet je die bijsturen. Wat daarbij echt belangrijk is, is wederzijds vertrouwen. Stel jezelf op als een partner in het proces.
Heb je een praktijkvoorbeeld waarbij kwaliteit van leven en samen beslissen samenkomen?
Als vaatchirurg behandel ik vaak spoedgevallen, zoals een ruptuur van een aneurysma. Ik bespreek altijd wat de patiënt nog van het leven verwacht en wat de operatie voor hen betekent. Ik herinner me een gesprek met een oudere patiënt en haar familie. Ondanks de ongunstige situatie en de uitdagingen van de operatie, wilden zij dat ze bleef leven, dus besloten we te opereren.
De patiënt werd met spoed naar de operatiekamer gebracht, maar op het moment dat de liftdeuren dichtgingen, zei de patiënt: “Laat me toch gaan, waar beginnen jullie aan?” Ik besloot de lift weer naar beneden te sturen. Toen we beneden kwamen, was de familie nog even met de verpleegkundige in gesprek. Ze gaven aan dat ze begrepen dat dit misschien het einde zou zijn. De toestand van hun oma was al een tijd niet goed, maar ze wilden haar niet kwijt.
We begrepen toen allemaal dat het verstandiger zou zijn om geen operatie te doen. We hebben de familie alleen gelaten om hun beslissing te maken. Uiteindelijk is de patiënt vredig overleden in het bijzijn van de familie. Dit was een bijzonder moment omdat, wanneer er meerdere mensen betrokken zijn, de verwachtingen en emoties veranderen.
Hoe zie jij een rol van samen beslissen in de toekomst van de chirurgische zorg?
Ik denk dat de rol van samen beslissen altijd zal blijven bestaan. Technologie, zoals AI, kan helpen richting geven aan wat wel of niet passende zorg is. Maar het persoonlijke contact tussen de patiënt en de zorgverlener, draagt uiteindelijk bij aan de kwaliteit van leven. Die persoonlijke gezamenlijke afstemming zal denk ik altijd centraal staan en een hele belangrijke rol spelen in de beleving en de uitkomst van de patiëntenzorg.
“Kwaliteit van leven, is het uiteindelijke doel van alles wat wij in de zorg doen. Want wat heeft het voor zin om iemands leven te verlengen als het geen kwaliteit heeft?”
Patrick Vriens